Xavfsizlik zaxirasi: oddiy formula

Yetkazib beruvchi kechiksa yoki talab kutilganidan oshib ketsa, javon bo'sh qoladi. Bunday kunlar uchun omborda qo'shimcha "yostiq" saqlanadi — xavfsizlik zaxirasi. Uni "ko'zga qarab" belgilash ikki xil yo'qotishga olib keladi: juda kam bo'lsa, sotuv tushib ketadi, juda ko'p bo'lsa, pul javonda yotadi. Oddiy formula bu savolga raqamli javob beradi.

Formula

Xavfsizlik zaxirasi = z × σ × √L.

• z — xizmat darajasiga mos koeffitsiyent. Xizmat darajasi — tsikl davomida tovar yetishmay qolmaslik ehtimoli.
• σ — talabning standart og'ishi (bir kun yoki bir hafta uchun).
• L — yetkazib berish muddati o'sha davr birliklarida: σ kunlik bo'lsa, L ham kun hisobida.

Keng tarqalgan z qiymatlari: 90 foiz uchun 1,28; 95 foiz uchun 1,65; 97,5 foiz uchun 1,96; 99 foiz uchun 2,33.

Hisoblash misoli

Tovar kuniga o'rtacha 40 dona sotiladi, kunlik talabning standart og'ishi 12 dona. Buyurtma berilgandan javonga qo'yilgunga qadar o'rtacha 9 kun o'tadi. Xizmat darajasi 95 foiz bo'lsin, z = 1,65.

Xavfsizlik zaxirasi = 1,65 × 12 × √9 = 1,65 × 12 × 3 = 59,4 ≈ 60 dona.

Agar bu tovarning tannarxi 25 000 so'm bo'lsa, zaxira 60 × 25 000 = 1,5 mln so'm turadi. Qayta buyurtma nuqtasi esa yetkazib berish davridagi talab bilan zaxiraning yig'indisi: 40 × 9 + 60 = 420 dona. Qoldiq 420 dan tushganda buyurtma beriladi.

σ = 12 degani, kunlarning taxminan uchdan ikki qismida sotuv 40 ± 12, ya'ni 28 dan 52 donagacha bo'ladi. Zaxirasiz nuqta 40 × 9 = 360 dona bo'lardi, bunda taxminan har ikkinchi tsiklda talab o'rtachadan oshib, tovar yetishmay qolardi. Xavfsizlik zaxirasi shu holatni kamaytiradi.

Nega ildiz va nega xizmat darajasi qimmat

Ildiz kunlar orasidagi tabiiy kompensatsiyani aks ettiradi: ba'zi kunlar talab o'rtachadan yuqori, ba'zilari past, ular bir-birini qisman muvozanatlaydi. Shu sababli noaniqlik 9 kunda 9 marta emas, 3 marta o'sadi. Muddat to'rt baravar uzaysa (36 kun), ildiz 6 bo'ladi va zaxira faqat ikki baravar oshadi: 1,65 × 12 × 6 ≈ 119 dona.

Xizmat darajasini oshirish esa tobora qimmatlashadi. Misolimizda 90 foiz uchun 1,28 × 12 × 3 ≈ 46 dona, 95 foiz uchun 60 dona, 99 foiz uchun 2,33 × 12 × 3 ≈ 84 dona kerak. 95 dan 99 foizga o'tish atigi to'rt punkt, lekin zaxirani 24 dona, ya'ni taxminan 40 foizga oshiradi. Shuning uchun daraja hamma tovar uchun bir xil bo'lmasin: A guruhida yuqori (masalan, 98-99 foiz), C guruhida pastroq (90 foiz atrofida) belgilash oqilona.

Qadam-baqadam hisoblash

1. Oxirgi 3-6 oy uchun kunlik sotuvni yig'ing. Tovar tugagan kunlarni va aksiya kunlarini tozalang yoki belgilang, chunki ular talabni buzib ko'rsatadi.
2. Excel'da σ ni hisoblang: STDEV.S(kunlik sotuv diapazoni).
3. Yetkazib berish muddatini haqiqiy hujjatlardan oling: buyurtma kuni bilan javonga qo'yilgan kun orasidagi farq. Yetkazib beruvchining va'dasi emas, amalda qanday bo'lgani muhim.
4. Xizmat darajasini tanlab, z ni belgilang.
5. Formulaga qo'yib, zaxirani hisoblang va butun songa yuqoriga yaxlitlang.
6. Har chorakda qayta hisoblang: talab va muddat o'zgaradi.

Cheklovlar va xatolar

• Yetkazib berish muddati tebransa (masalan, import yuk chegarada turib qolsa), oddiy formula yetmaydi. Bunday tovarlar uchun muddatni o'rtacha emas, kechikishlarni ham hisobga olib, ehtiyotkorroq oling.
• Formula talab me'yoriy taqsimotga yaqin bo'lgan, muntazam sotiladigan tovarlar uchun mos. Haftada bir-ikki dona sotiladigan yoki juda tartibsiz talabli tovarlarda (XYZ bo'yicha Z) u yaxshi ishlamaydi, ularni buyurtma ostiga olish ma'qul.
• Qoldiq aniq bo'lmasa, zaxira xatoni yashiradi. Hisobda 100 dona ko'rinib, javonda 70 bo'lsa, eng yaxshi formula ham yordam bermaydi.
• Birliklarni aralashtirish: σ kunlik bo'lsa, L ham kun hisobida bo'lishi shart.

Xulosa

Xavfsizlik zaxirasi ehtimol bilan hisoblanadigan sug'urta: ko'proq sug'urta ko'proq pul talab qiladi, shuning uchun uni tovar ahamiyatiga qarab taqsimlang. Formula uchun ishonchli qoldiq va tozalangan sotuv ma'lumoti kerak. CountLab inventarizatsiya orqali qoldiqlarni tekshirib, ABC/XYZ tahlili bilan qaysi tovarga qancha zaxira ajratish kerakligini aniqlashga yordam beradi.