Pareto qoidasi omborda: kam narsa ko'p natija beradi

Inventarizatsiya tugadi: 74 ta pozitsiyada kamomad chiqdi. Hisobot qalin, hamma satrni tekshirish uchun bir hafta kerak. Qayerdan boshlash kerak? Italiyalik iqtisodchi Pareto kuzatgan qoida shu savolga javob beradi: oz sondagi sabab natijaning katta qismini beradi. Kamomadga qo'llanganda bu Pareto-tahlil deyiladi: yo'qotishning ko'p qismi qaysi pozitsiya, zona va sabablardan kelayotganini topasiz.

Pozitsiyalar bo'yicha

Omborda 1 200 pozitsiya sanaldi, 74 tasida kamomad bor, jami 21,6 mln so'm (tannarxda). Kamomadni qiymat bo'yicha kamayish tartibida saralang. Birinchi o'nta pozitsiya: 4,1; 2,6; 1,9; 1,5; 1,1; 0,9; 0,8; 0,7; 0,6 va 0,5 mln so'm, jami 14,7 mln, ya'ni 68 foiz. Qolgan 64 pozitsiya 6,9 mln beradi, o'rtacha har biri taxminan 108 ming so'm. Jamlama ulush ham shuni ko'rsatadi: birinchi pozitsiya 4,1 ÷ 21,6 ≈ 19 foiz, birinchi uchtasi 8,6 mln ≈ 40 foiz, birinchi beshtasi 11,2 mln ≈ 52 foiz.

Demak, sanalgan 1 200 pozitsiyaning atigi 0,8 foizi, kamomad chiqqan 74 tasining esa 13,5 foizi yo'qotishning deyarli uchdan ikki qismini keltiribdi. Hammasini bir xil tekshirish o'rniga shu o'ntaga e'tibor qaratsangiz, ish hajmi keskin kamayadi.

Zonalar va sabablar bo'yicha

Xuddi shu 21,6 mln so'mni zonalarga ajrating. Faraz qilaylik: A zonada 3,4 mln, B zonada 2,6, D zonada 3,7, qabul va jo'natish eshigi yonidagi C zonada esa 11,9 mln so'm. C zonasi umumiy kamomadning 55 foizini beradi, holbuki u ombor maydonining taxminan beshdan bir qismi. Bu zonadagi tartib (hujjat, qabul, ruxsatsiz kirish) alohida o'rganishga arziydi. Zona ichida ham shu usulni takrorlash mumkin: qator yoki javon bo'yicha.

Eng foydali kesim — sabab. Yuqoridagi o'nta pozitsiyani tekshirib chiqing. Faraz qilaylik: to'rttasida qabulda kam kelgan tovar hujjatda to'liq yozilgan, uchtasida o'xshash artikullar aralashib ketgan, ikkitasi hujjatsiz chiqarilgan, bittasining sababi topilmadi. Uchta sabab o'nta holatdan to'qqiztasini tushuntiradi. Chora ham aniq: qabulda sanash, o'xshash tovarlarni alohida joylash va belgilash, hujjatsiz chiqimga yo'l qo'ymaslik. Sababi topilmagan pozitsiyani tashlab qo'ymang: uni keyingi sanoqda birinchi bo'lib tekshirish uchun belgilang.

Excel'da Pareto jadvali

1. Ikki ustun: pozitsiya va kamomad qiymati (farq × tannarx).
2. Qiymat bo'yicha kamayish tartibida saralang.
3. Ulush = qiymat ÷ jami. Jamlama ulush — ulushlarning ketma-ket yig'indisi.
4. Ustunli va jamlama chiziqli diagramma tuzing (yangi Excel versiyalarida tayyor "Pareto" turi ham bor).

Kamomad qiymatini tannarx bilan hisoblang, sotuv narxi bilan emas: aks holda marjasi yuqori tovarlar sun'iy ravishda ro'yxat tepasiga chiqib ketadi.

Diagrammaning o'ng tomonidagi mayda pozitsiyalardan iborat "dum" uzun va yassi bo'lsa, bu normal: asosiy ish birinchi bir necha ustunda.

Nimadan ehtiyot bo'lish kerak

• 80/20 qonun emas, taxminiy manzara. Sizning omboringiz 70/30 yoki 90/10 bo'lishi mumkin, shuning uchun o'z raqamingizni hisoblang.
• Qiymat bo'yicha ro'yxat arzon, lekin har safar kamomad chiqadigan mayda tovarlarni yashiradi. Masalan, 12 ming so'mlik uzaytirgich har sanoqda 3-5 dona kam chiqadi: summa kichik, ammo takrorlanishi tizimli muammo (masalan, hujjatsiz chiqim) belgisi. Ikkinchi reyting qiling: pozitsiyada necha sanoqda farq chiqqan.
• Bitta sanoq — bitta surat. Ikki-uch sanoq natijasini solishtiring: bir xil pozitsiyalar yana tepada bo'lsa, muammo barqaror.
• Kamomad tekis yoyilgan bo'lsa va "boshi" ko'rinmasa, gap alohida tovarda emas, butun jarayonda (qabul, hujjat yuritish) bo'ladi.

Keyingi qadam

Birinchi o'nta pozitsiya va C zonasini keyingi chorakda oyiga bir marta siklik sanoqqa oling: o'nta pozitsiyani sanash yarim soatlik ish. Har sabab uchun bitta qoida va bitta mas'ul belgilang. Ikki-uch oydan keyin tahlilni takrorlang: ro'yxat qisqarganmi va kamomad boshqa joyga ko'chib o'tmadimi?

Xulosa

Pareto-tahlil kamomadga qarshi kurashni hamma narsani tekshirishdan bir nechta aniq nuqtani tuzatishga aylantiradi. CountLab farqlar tahlili va zonalar xaritasi orqali kamomad qaysi pozitsiya, zona va sabablarda to'planganini ko'rsatadi.