Ombor ma'lumotlari: nimani o'lchash kerak

Ko'p ombor rahbarining kompyuterida o'nlab hisobot bor: 1C'dan chiqarilgan qoldiqlar, Excel'dagi qirq ustunli jadval, har hafta yangilanadigan grafiklar. Ammo oy oxirida baribir bitta savol qoladi: ombor yaxshi ishlayaptimi yoki yo'qmi? Muammo ma'lumot kamligida emas, nimaga qarash kerakligi aniq emasligida. Hammasini o'lchashga urinish — hech narsani o'lchamaslikning eng ishonchli yo'li.

Bitta filtr savoli

Har bir ko'rsatkichga bir xil savol bering: bu raqam o'zgarsa, men aniq nimani o'zgartiraman? Javob "bilmayman" bo'lsa, ko'rsatkich hozircha keraksiz.

Faraz qilaylik, ulgurji bazadagi xo'jalik tovarlari omborida har kuni "jo'natmalar soni" kuzatiladi. Bu raqam o'sdi — yaxshimi? Ehtimol, mijozlar ko'paygandir, ehtimol bir buyurtma ikkiga bo'linib ketgandir. Undan qaror chiqmaydi. "Kechikib jo'natilgan buyurtmalar ulushi" esa o'sganda ham sabab, ham mas'ul aniq: qabul, terish yoki ta'minot bo'g'ini tekshiriladi. Aynan shunday raqamlarni qoldiring.

Boshlash uchun to'rt guruh

Ko'pchilik omborlar uchun quyidagi to'rttasi yetarli:

• Qoldiq aniqligi — hisobdagi qoldiq javondagi bilan qanchalik mos kelishi. Bu qolgan hamma raqamning poydevori: qoldiq noto'g'ri bo'lsa, boshqa hisob-kitoblar ham noto'g'ri chiqadi.
• Aylanish va yotish muddati — zaxira yil davomida necha marta almashadi va tovar omborda necha kun turadi. Pul qayerda "qotib" qolganini shu ko'rsatadi.
• To'liq bajarilgan buyurtmalar (fill rate) — mijoz so'raganning qanchasi berilgani. Bu xizmat sifatini o'lchaydi.
• Yo'qotishlar — kamomad, brak, muddati o'tgan va buzilgan tovar, so'mda va foizda.

Birgalikda bular to'liq manzara beradi: ma'lumot to'g'rimi, pul qayerda yotibdi, mijoz nima oladi va nima yo'qoladi. Hisoblash uchun murakkab dastur shart emas: qoldiqlar, sotuv va qabul-jo'natma hujjatlari — 1C yoki Excel'dagi oddiy chiqarma yetarli.

Har bir ko'rsatkichga egasi, davri va chegarasi

Raqam o'zi hech narsani o'zgartirmaydi, uni kimdir kuzatishi kerak. Har bir ko'rsatkich uchun uchta narsani yozib qo'ying: kim javobgar, qanchalik tez-tez ko'riladi va qaysi qiymatda signal beriladi.

Misol uchun: qoldiq aniqligi — ombor mudiri, har hafta, 95 foizdan pastga tushsa siklik sanoq o'tkaziladi. Fill rate — savdo bo'limi bilan birga, har oy, 90 foizdan pastda ta'minot ko'rib chiqiladi. Bu chegaralar faqat namuna: o'zingizning tovar va mijozlaringizga qarab belgilang. Muhimi, "yaxshi" va "yomon" oldindan kelishib qo'yilsin, shunda har safar bahslashib o'tirmaysiz.

Tez-tez uchraydigan xatolar

• Har oy boshqacha hisoblash. Bu oy tannarx bo'yicha, keyingi oy sotuv narxi bo'yicha hisoblasangiz, taqqoslash ma'nosini yo'qotadi. Usulni bir marta tanlab, yozib qo'ying.
• Faqat umumiy o'rtacha. Butun ombor bo'yicha 96 foiz aniqlik yaxshi ko'rinadi, lekin bitta zonada 80 foiz bo'lishi mumkin. Zonalar va toifalar kesimida ham qarang.
• Oson o'lchanadigan narsani o'lchash. Palletlar sonini sanash oson, lekin u qaror uchun kerakli ma'lumot emas.
• Egasi yo'q ko'rsatkich. Hamma raqamni ko'radi, hech kim javob bermaydi.
• Birliklarning aralashishi. Bir ustunda dona, quti va kilogramm bo'lsa, hech bir formula to'g'ri ishlamaydi.
• Bir martalik o'lchash. Raqam bitta oyda hisoblanib, keyin unutilsa, dinamikani ko'rib bo'lmaydi, ya'ni yaxshilanish yoki yomonlashuv sezilmaydi.

Birinchi oyga reja

1. Birinchi hafta: to'rtta ko'rsatkichni tanlang va har biriga formulani yozing.
2. Ikkinchi hafta: 1C yoki Excel'dan oxirgi uch oylik ma'lumotni chiqarib, boshlang'ich qiymatni hisoblang.
3. Uchinchi hafta: chegaralar va mas'ullarni belgilang.
4. To'rtinchi hafta: birinchi qisqa yig'ilish — har bir raqam bo'yicha bitta qaror yoki "hozircha o'zgartirmaymiz" degan javob.

Boshlang'ich qiymat bo'lmasa, o'zgarishni baholab bo'lmaydi, shuning uchun ikkinchi qadamni o'tkazib yubormang. Keyin har chorakda ro'yxatni qayta ko'ring: ishlamayotgan ko'rsatkichni olib tashlash yangisini qo'shishdan kam muhim emas.

Xulosa

Yaxshi ombor tahlili ko'p raqamdan emas, kam, lekin ishonchli va qarorga olib keladigan raqamlardan boshlanadi. Hisobdagi raqamlarga ishonch bo'lmasa, avval qoldiqlarni haqiqiy sanoq bilan tekshirib olish kerak. CountLab aynan shu yo'nalishda ishlaydi: inventarizatsiya natijalarini raqam va grafiklarga aylantirib, rahbariyat uchun qisqa boshqaruv hisobotiga jamlaydi.