Isitish xaritasi (heatmap) ombor uchun

Hisobda har bir pozitsiya oddiy bir qator, lekin birini kuniga ellik marta olishadi, boshqasini besh marta. Yig'uvchi kun bo'yi yuradi, bu yurishning katta qismi esa eng ko'p olinadigan tovarlar chiqishdan uzoqda turgani uchun bo'lishi mumkin. Buni raqamlar jadvalidan ko'rish qiyin, ombor sxemasidan esa bir qarashda ko'rinadi. Isitish xaritasi (heatmap) ombor sxemasini rang bilan to'ldiradi: harakat qayerda ko'p bo'lsa, o'sha katak to'qroq.

Ma'lumotni yig'ish

Har bir olish qatori uchun joy kodi kerak, masalan, yo'lak C, 5-bo'lim. 1C da joylar yuritilmasa, bir-ikki hafta yig'ish varag'iga kodni qo'lda yozdiring. Davr kamida 4 hafta bo'lsin, bayram haftasini alohida ko'ring.

Excel'da: pivot jadval, qatorlarga yo'lak, ustunlarga bo'lim, qiymatga olishlar soni; keyin shartli formatlashda rang shkalasini yoqing. Google Sheets va boshqa dasturlarda ham shunday.

Misol

Haftasiga olishlar soni, bo'limlar chiqishdan yaqindan uzoqqa 1 dan 6 gacha:

• A yo'lak: 420, 310, 180, 90, 60, 40 (jami 1 100).
• B yo'lak: 380, 260, 150, 80, 50, 30 (jami 950).
• C yo'lak: 90, 110, 150, 210, 340, 490 (jami 1 390).
• D yo'lak: 60, 70, 90, 100, 110, 130 (jami 560).

Umumiy 4 000 ta olish. A va B yo'laklarning 1-2 bo'limida 420 + 310 + 380 + 260 = 1 370 ta, ya'ni 34 foiz: ko'p olinadigan tovar chiqishga yaqin, bu yaxshi. Lekin C yo'lakning 5-6 bo'limida 340 + 490 = 830 ta, ya'ni 21 foiz, va bu chiqishdan eng uzoq joy. Odatda bunday «issiq nuqta» yangi tez ketadigan toifa bo'sh joyga qo'yilganda paydo bo'ladi.

Hisoblaymiz. 1-bo'lim chiqishdan 10 m, bo'limlar orasi 4 m, demak 6-bo'lim 30 m. Borib-kelish 60 m va 20 m. 6- va 1-bo'limdagi tovarlarni almashtirsak (1-bo'lim C yo'lakda 90 marta olinadi): (490 − 90) × (60 − 20) = 400 × 40 = 16 000 m, ya'ni haftasiga 16 km. Soatiga 4 km tezlikda bu 4 soat, oyda taxminan 16 soat.

Xaritadan keyin nima qilinadi

1. «Issiq» pozitsiyalarni chiqishga yaqin joyga ko'chiring, «sovuq» tovarni uzoqqa suring.
2. Eng band bo'limlarda yig'uvchilar bir-biriga halaqit bermayaptimi, tekshiring: kerak bo'lsa, tez ketadigan tovarni ikki yo'lakka bo'ling.
3. Xato ko'p chiqqan «issiq» joylarni siklik sanoqqa oling: u yerda xato qimmatroq turadi.
4. Ko'chirishdan oldin qoldiqni sanab, hujjatda yangi joyni yangilang, aks holda tovar «yo'qolib» qoladi.

Rang qoidalari

• Bitta rangning och va to'q tusi, kamalak emas.
• Solishtiriladigan xaritalarda shkala bir xil bo'lsin, aks holda ikki hafta bir-biriga o'xshamaydi.
• Katakda raqamni ham yozing: rang taxminiy, raqam aniq.
• Bo'limlar o'lchami har xil bo'lsa, olishlar sonini yacheyka soniga bo'ling.
• Xarita qora-oq printerda ham o'qilsin: och va to'q tus farqi saqlansin, chunki hisobotlar ko'pincha qog'ozga chiqariladi.

Xarita nimani ko'rsatmaydi

• Olish qatorlari soni yurishni ko'rsatadi, og'irlik esa miqdorga bog'liq.
• Birga olinadigan tovarlar yonma-yon turishi kerak, xarita buni aytmaydi.
• Mavsum: noyabr xaritasi mart uchun yaramaydi.
• Balandlik: eng «issiq» tovarlar bel balandligida tursin, yerda va eng tepada kamroq.

Xuddi shu usul sanoq natijalari uchun ham ishlaydi. Har 100 ta sanalgan pozitsiyaga farqlar: A yo'lak 1,1; B 1,4; C 3,9; D 1,8. C yo'lakda xato boshqalardan 2-3,5 baravar ko'p, bu yuklama xaritasi bilan mos tushadi: ko'p olinadigan joyda xato ham ko'p. Ikki xaritani yonma-yon qo'yib, sabab qidiring.

Xulosa

Isitish xaritasi raqamlar jadvalini sxemaga aylantiradi: tez ketadigan tovar qayerda yotganini va xatolar qayerda to'planganini bir qarashda ko'rasiz. CountLab inventarizatsiya natijalaridan zonalar bo'yicha xatolar xaritasini tuzadi va uni boshqaruv hisoboti bilan taqdim etadi.