Grafik tanlash: ustun, chiziq yoki jadval

Hisobotda yetkazib beruvchilar bo'yicha kamomad doira diagrammada, haftalik qabul vaqti ustunlarda, aniq qoldiqlar esa chiziqli grafikda berilgan. O'quvchi ma'lumotni o'qishga emas, grafikni «shifrdan chiqarish»ga vaqt sarflaydi. Grafik tanlash did masalasi emas: u o'quvchi beradigan savolga bog'liq. Savol aniq bo'lsa, grafik turi deyarli o'zi tanlanadi.

Avval savol

• Vaqt bo'yicha qanday o'zgardi? Chiziq.
• Qaysi toifa katta, qaysi kichik? Ustun, kattadan kichikka saralangan.
• Butunning qanchasi nimaga to'g'ri keladi? Ikki-uch bo'lak bo'lsa doira yoki bitta yig'ma ustun, ko'proq bo'lsa oddiy ustunlar.
• Ikki ko'rsatkich bog'liqmi? Nuqtali grafik: har nuqta bitta tovar yoki zona.
• Aniq qiymat kerakmi? Jadval.

Excel, Google Sheets yoki boshqa dastur o'zi tavsiya qilgan grafikni ko'pincha doira yoki uch o'lchamli qilib beradi. Tayyor tanlovga ishonmang, avval savolni o'zingiz aniqlang.

Misol: yetkazib beruvchilar bo'yicha kamomad

Qabulda har 100 dona uchun kam kelgan donalar: A — 0,8; B — 2,9; C — 1,4; D — 4,6; E — 0,5. Chegara 2 dona.

Doira diagrammada D 45 foiz, B 28 foiz bo'lib chiqadi, lekin bu ulushlar ma'nosiz: kamomad darajalarini qo'shib «butun» hosil qilib bo'lmaydi (4,6 + 2,9 + 1,4 + 0,8 + 0,5 = 10,2 hech narsani bildirmaydi). Gorizontal ustunlarni kattadan kichikka saralang: D, B, C, A, E, va 2 dona chegarasiga chiziq torting. Ikki yetkazib beruvchining chiziqdan o'tgani darrov ko'rinadi. Ustunlar gorizontal, chunki nomlar odatda uzun (tovar yoki yetkazib beruvchi): burilgan yozuvni o'qish shart bo'lmaydi. Sarlavha ham tayyor: «Ikki yetkazib beruvchi kamomad chegarasidan oshdi».

Ustun noldan boshlanadi

Qoldiq aniqligi 96,4 va 97,1 foiz. O'qni 96 dan boshlasangiz, ustunlar 0,4 va 1,1 balandlikda chiqadi va ikkinchisi 1,1 ÷ 0,4 = 2,75 baravar baland ko'rinadi. Aslida farq 97,1 ÷ 96,4 ≈ 1,007 baravar, deyarli sezilmaydi. Ustunning uzunligi qiymatni bildiradi, shuning uchun nol chizig'ini kesmang. Chiziqli grafikda o'q noldan boshlanmasligi mumkin, chunki u balandlikni emas, o'zgarish yo'nalishini ko'rsatadi, faqat o'q qiymatlari yozilgan bo'lsin.

Chiziq va jadval

Bir mashinani qabul qilish vaqti (daqiqa), 12 hafta: 38, 40, 37, 39, 41, 40, 44, 47, 49, 52, 51, 55. Jadvaldan buni o'qib chiqish kerak, chiziqda esa ko'tarilish darrov ko'rinadi. Hisob ham tasdiqlaydi: dastlabki oltita haftaning o'rtachasi 235 ÷ 6 ≈ 39,2 daqiqa, keyingi oltitasiniki 298 ÷ 6 ≈ 49,7. O'sish 10,5 daqiqa, taxminan 27 foiz.

Chiziqli grafikda 4-5 tadan ko'p seriya qo'ymang, nomni legendada emas, chiziq oxirida yozing, eng muhimini qalin qiling. Sakkizta zonaning haftalik xatolarini ko'rsatish kerak bo'lsa, bitta grafikka sakkiz chiziq emas, o'qlari bir xil sakkizta kichik grafikni yonma-yon qo'ying: har biri toza, taqqoslash esa oson.

Jadval esa quyidagi hollarda yaxshi: aniq raqam kerak (1C bilan solishtirish), qatorlar 10-12 tadan oshmaydi, birliklar har xil. Raqamlarni o'ngga tekislang, kasr xonalari soni bir xil bo'lsin, rangni faqat istisnolar uchun ishlating.

Nimalardan qochish kerak

• Uch o'lchamli grafiklar: old tomondagi ustun kattaroq ko'rinadi.
• Ikki o'qli grafik: o'qlar o'lchamini tanlab, chiziqlarni xohlagan joyda kesishtirish va «bog'liqlik»ni o'ylab topish mumkin.
• Ko'p bo'lakli doira diagramma.
• Har ustunga alohida rang: bitta rang yetadi, faqat chegaradan o'tganlarni ajrating.
• Hamma narsani bitta grafikka solish: bitta grafik bitta savolga javob bersin.

Xulosa

Avval savol, keyin grafik turi: vaqt uchun chiziq, solishtirish uchun ustun, aniq qiymat uchun jadval. Oxirgi tekshiruv: sarlavhani o'qimasdan, faqat grafikka qarab xulosani ayta olasizmi? Aytolmasangiz, grafik savolga javob bermayapti. Grafik ishonchli ma'lumotni yaxshi ko'rsatadi, xato qoldiq esa chiroyli grafikda ham xato bo'lib qoladi. CountLab inventarizatsiya natijalarini toifa, zona va sabab bo'yicha ajratib, boshqaruv hisobotida tegishli grafik yoki jadval bilan taqdim etadi.