ABC-tahlil: qadam-baqadam

Omborda yuzlab, ba'zan minglab pozitsiya bor, lekin hammasi bir xil ahamiyatga ega emas. Bir nechta tovar tushumning katta qismini beradi, ko'plari esa yillab javonda yotadi. Hammasini birdek qattiq nazorat qilish — vaqt va pulni sarflashning eng oson yo'li. ABC-tahlil tovarlarni ahamiyati bo'yicha uch guruhga bo'ladi va e'tiborni qayerga qaratish kerakligini ko'rsatadi.

Besh qadam

1. Davr va mezonni tanlang. Davr — 6-12 oy, mavsumiy tovarlarda 12 oy. Mezon — odatda sotuv summasi, aniqroq natija uchun yalpi foyda.
2. Ma'lumotni yig'ing. 1C yoki Excel'dan har bir tovar bo'yicha davr uchun summani chiqaring. Takroriy yozuvlarni birlashtiring, o'lchov birliklarini bitta ko'rinishga keltiring.
3. Summani kamayish tartibida saralang: eng ko'p sotilgani birinchi.
4. Har bir tovarning umumiy summadagi ulushini va jamlama ulushni hisoblang, ya'ni shu tovargacha bo'lgan ulushlar yig'indisini.
5. Guruhlarga bo'ling. Odatiy chegara 80/15/5: jamlama ulush 80 foizgacha — A, 80 dan 95 gacha — B, qolgani — C. Chegarada turgan tovarni qaysi tomonga qo'shishni oldindan kelishib, yozib qo'ying.

Misol

Ulgurji baza choraklik sotuvi jami 100 mln so'm (misol uchun, faraziy raqamlar), ro'yxat o'nta tovar bilan cheklangan:

• Kungaboqar yog'i — 45 mln, jamlama 45.
• Un — 20 mln, jamlama 65.
• Shakar — 15 mln, jamlama 80.
• Guruch — 6 mln, jamlama 86.
• Choy — 5 mln, jamlama 91.
• Makaron — 4 mln, jamlama 95.
• Tuz — 2 mln, jamlama 97.
• Sirka — 1,5 mln, jamlama 98,5.
• Xamirturush — 1 mln, jamlama 99,5.
• Vanilin — 0,5 mln, jamlama 100.

Natija: A guruhiga yog', un va shakar kiradi — o'nta tovarning uchtasi, lekin sotuvning 80 foizi. B guruhida guruch, choy va makaron — 15 foiz. C guruhida qolgan to'rtta tovar — atigi 5 foiz. Haqiqiy assortimentda yuzlab pozitsiya bo'ladi va A guruhi odatda kichik ulushni tashkil etadi, aniq nisbat esa sizning ma'lumotingizga bog'liq.

Excel'da ulush uchun formula: C2 / SUM($C$2:$C$11). Jamlama ulush: ROUND(SUM($D$2:D2); 4). Guruh: IF(E2<=0,8; "A"; IF(E2<=0,95; "B"; "C")). Ajratuvchi belgi (vergul yoki nuqtali vergul) Excel sozlamasiga bog'liq.

Mezonni almashtirsangiz, tartib ham o'zgaradi. Faraz qilaylik, tushumi 20 mln so'm bo'lgan tovarning marjasi 3 foiz: foyda 0,6 mln. Tushumi 5 mln bo'lgan boshqa tovarning marjasi 25 foiz: foyda 1,25 mln. Tushum bo'yicha birinchisi muhimroq, foyda bo'yicha esa ikkinchisi. Shuning uchun A guruhini ham tushum, ham foyda bo'yicha hisoblab ko'ring.

Chegaralar ham qat'iy qonun emas: tovar soni oz bo'lsa 70/20/10 qulayroq bo'lishi mumkin. Muhimi, tanlangan qoidani har safar bir xil qo'llash.

Guruhlarga qarab nima qilinadi

• A guruhi: eng qattiq nazorat. Siklik sanoqni tez-tez (masalan, oyiga bir marta) o'tkazing, qoldiqni har kuni kuzating, xavfsizlik zaxirasini hisoblang, yetkazib beruvchi bilan alohida kelishuv tuzing.
• B guruhi: o'rtacha nazorat. Chorakda bir marta sanoq, standart qayta buyurtma nuqtasi.
• C guruhi: soddalashtirilgan hisob. Yilda bir-ikki marta sanoq, kam, lekin katta partiyalarda buyurtma, ayrimlarini assortimentdan chiqarish.

Tez-tez uchraydigan xatolar

• Qiymat o'rniga dona soni bo'yicha saralash: arzon, lekin ko'p sotiladigan tovar noto'g'ri A guruhiga tushadi.
• Juda qisqa davr olish: bir oylik ma'lumot tasodifiy sakrashlarni "muhim" qilib ko'rsatadi.
• Yangi va harakatsiz tovarlarni umumiy ro'yxatga qo'shish. Yangisida tarix yo'q, harakatsizda sotuv nol, ularni alohida ko'ring.
• Faqat tushumga qarash. Tushumi katta, lekin foydasi past tovar A guruhida turishi mumkin, shuning uchun marjani ham tekshiring.
• C guruhini "keraksiz" deb hisoblash. Tuz yoki vanilin kam daromad keltiradi, lekin xaridor ularni ko'pincha asosiy tovar bilan birga oladi. Assortimentdan chiqarishdan oldin birga sotilishni tekshiring.

Xulosa

ABC-tahlil murakkab emas: saralash, ulushni hisoblash va chegaralar bo'yicha bo'lish. Uning kuchi keyingi qarorlarda: nimani ko'proq sanash, nimaga ko'proq zaxira ajratish, nimani qisqartirish. CountLab ABC/XYZ tahlilini inventarizatsiya natijalari bilan birga o'tkazib, siklik sanoq rejasini guruhlar bo'yicha tuzishga yordam beradi.